ทรัพย์สินไม่มีตัวตน (INTANGIBLE ASSETS) 

การที่ทรัพย์สินที่ไม่มีตัวตน จะมีมูลค่าก็ต่อเมื่อมีการพิจารณาตัวของทรัพย์สินนั้นควบคู่ไปกับปัจจัยสำคัญที่จะทำให้เกิดมูลค่าขึ้นมาเสมอ โดยที่ไม่อาจจะแยกออกจากกันได้อย่างเด็ดขาด หากมีความพยายามในการแยกออกจากกันขึ้น ย่อมทำให้ตัวทรัพย์สินไม่มีตัวตนนั้น ไม่มีมูลค่าแต่อย่างใด ดังตัวอย่างนี้ :-

1.  มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่าง จะขึ้นกับกลยุทธ์การตลาดของกิจการ

2.  มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่าง จะขึ้นกับจำนวนลูกค้าของกิจการ

3.  มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่าง จะขึ้นกับกิจการประเภทต้องมีความคิดสร้างสรรค์ด้านงานศิลปะ

4.  มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่าง จะขึ้นกับประเภทของกิจการที่ต้องได้รับสัมปทานในโครงการต่างๆ

5.  มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่าง จะขึ้นกับการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่องของกิจการนั้นๆ

การวัดมูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตน

ประเด็นที่จะต้องทำการพิจารณาอย่างรอบคอบ หากเกิดความเสี่ยงที่สูงขึ้นกว่าเดิม อันเนื่องมาจากความต้องการผลตอบแทนของนักลงทุนที่ต้องการเพิ่มขึ้นนั่นเอง ทรัพย์สินไม่มีตัวตนบางอย่างกลับจะมีความเสี่ยงมากกว่าทรัพย์สินที่มีตัวตน โดยที่มีอัตราผลตอบแทนเกือบจะเท่ากับหรือมากกว่าอัตราคิดลดเสียด้วยซ้ำ

หลักโดยทั่วไป ในกรรมวิธีการประเมินมูลค่าทรัพย์สินไม่มีตัวตน (Valuation Method of Intangible Assets) คือ การกำหนดอัตราผลตอบแทนและ อัตราความเสี่ยงในการการประเมินมูลค่าตลาดของทรัพย์สินไม่มีตัวตน โดยวิธีการคิดรายได้ (Income Approach) ดังต่อไปนี้

สมการ   V         =               I

                                                    R

เมื่อ                  V          =           มูลค่าของทรัพย์สินไม่มีตัวตน

           R          =           อัตราผลตอบแทน

                       I           =           กระแสเงินสดสุทธิที่เกิดจากทรัพย์สินไม่มีตัวตน

อัตราคิดลดสำหรับทรัพย์สินไม่มีตัวตน การคำนวณมูลค่าปัจจุบันมี 5 ประเด็นที่ต้องพิจารณา

1.  การคาดคะเนกระแสเงินสดในอนาคต

2.  ความแปรผันของจำนวนหรือระยะเวลาแต่ละกระแสเงินสด

3.  อัตราดอกเบี้ยที่ปลอดความเสี่ยง (Risk Free Rate)

4.  ราคาของทรัพย์สินหรือหนี้สินที่มีความไม่แน่นอนสูง

5.  อื่นๆ เช่น การขาดสภาพคล่อง สภาพตลาดที่มีการแข่งขันไม่สมบูรณ์

การคำนวณกระแสเงินสดในอนาคตสำหรับทรัพย์สินไม่มีตัวตนนั้นจะขึ้นกับความเสี่ยงในหลายๆกรณี
ดังตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริงกับการออกผลิตภัณฑ์ตัวใหม่ ดังต่อไปนี้

1.  กรณีของความเสี่ยงในของเรื่องระยะเวลาในการผลิตสินค้าเพื่อออกสู่ตลาด

2.  กรณีของความเสี่ยงในเรื่องของการสร้างการยอมรับของตลาดและการยอมรับจากลูกค้า

3.  กรณีความเสี่ยงที่เกิดจากเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว

4.  กรณีที่การดำเนินธุรกิจของกิจการจะเกิดขึ้นได้นั้น จะต้องได้รับความเห็นชอบจากหน่วยงานกำกับดูแล

5.  กรณีที่เกิดการตอบโต้ทางการค้าจากคู่แข่งทางธุรกิจ

6.  กรณีที่ขึ้นกับราคาสินค้าที่สามารถแข่งขันได้ รวมทั้งผลประกอบการที่ดีของกิจการ

ตารางแสดงวิธีการประเมินมูลค่าทรัพย์สินไม่มีตัวตนแต่ละประเภท

Discount Rate is used to reduce future benefit stream to PV

ตัวอย่าง อัตราคิดลดทรัพย์สินไม่มีตัวตนในต่างประเทศ

1.  ซอฟแวร์ / เทคโนโลยี              18%

2.  ฐานลูกค้า                              18%

3.  บุคลากร/กำลังคน                    16%

4.  เครื่องหมายการค้า                   16%

5.  สัญญาว่าจ้างที่ไม่มีคู่แข่งขัน       16%

6.  การพัฒนาและการวิจัย              25%

ที่มา : Financial Valuation Application & Models    

ถอดความและเรียบเรียงโดย : อุดมศรี นาทีกาญจนลาภ

15/11/48